بازگشت ثبات به صنعت پیویسی
در شرایطی که بازار داخلی پیویسی بهشدت به وضعیت ساختوساز، پروژههای عمرانی و صنایع پاییندستی وابسته است، افزایش تولید در آبان و بهبود فروش نسبت به ماه قبل، سیگنالی مهم برای فعالان این زنجیره محسوب میشود. نکته کلیدی آنجاست که رشد نرخهای فروش، توانسته ضعف حجم فروش را جبران کند و درآمد صنعت را به سطحی بالاتر از آبان پارسال برساند؛ موضوعی که نشان میدهد پیویسی در ایران فعلا بیش از آنکه بر افزایش تناژ متکی باشد، بر مزیت قیمتی حرکت میکند.
این وضعیت، اگرچه در کوتاهمدت تصویر مثبتی از درآمدزایی صنعت ارائه میدهد، اما تداوم آن وابسته به حفظ روند تولید، بازگشت تدریجی صادرات و پایداری تقاضای داخلی خواهد بود؛ عواملی که مسیر آینده پیویسی در بازار ایران را تعیین میکنند.
پیویسی یا پلیوینیل کلراید، یکی از پرکاربردترین محصولات زنجیره پتروشیمی در جهان است که ردپای آن از پروژههای عظیم عمرانی تا تجهیزات پزشکی و صنایع خودروسازی دیده میشود. محصولی که با تکیه بر خوراکهای پایه نفت، به یکی از استراتژیکترین پلیمرهای جهان تبدیل شده و نقش تعیینکنندهای در تجارت جهانی مواد شیمیایی دارد.
وضعیت بازار پیویسی در ایران
بررسی عملکرد آبان پیویسی در دو پتروشیمی بورسی فعال در این زنجیره از بهبود محسوس تولید و بازگشت تدریجی جریان فروش حکایت دارد. هرچند حجم فروش هنوز به سطح آبان سال قبل نرسیده، اما رشد قیمتها باعث شده درآمد صنعت مسیر متفاوتی را طی کند و نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش یابد.
بررسی دادههای تولید صنعت پیویسی نشان میدهد این صنعت در آبان ۱۴۰۴ از نظر مقدار تولید، عملکردی رو به جلو ثبت کرده است. مجموع تولید دو پتروشیمی بورسی فعال در این حوزه در آبان امسال به ۱۳هزار و ۵۴ تن رسیده؛ رقمی که نسبت به آبان ۱۴۰۳ با تولید ۱۱هزار و ۵۵۴ تن، رشد ۱۳درصدی را نشان میدهد. مقایسه این عدد با مهر ۱۴۰۴ نیز حاکی از افزایش سه درصدی تولید است؛ موضوعی که از بهبود شرایط عملیاتی و ثبات نسبی خوراک و تولید در این ماه خبرمیدهد. افزایش تولید در آبان را میتوان نقطه عطفی در عملکرد ماهانه این صنعت دانست.
زیرا در ماههای گذشته، نوسانات تولید تحتتاثیر محدودیتهای عملیاتی قرار داشت. با این حال، رشد تولید در آبان نشان میدهد شرکتهای فعال در این صنعت توانستهاند بخشی از این چالشها را مدیریت کرده و سطح تولید را به مدار صعودی بازگردانند. این افزایش تولید، از منظر تحلیلی اهمیت بالایی دارد؛ چراکه پیویسی بهعنوان محصولی وابسته به زنجیره پاییندستی ساختمان و صنایع مصرفی، معمولا با وقفه زمانی بر فروش و درآمد اثر میگذارد. به همین دلیل، رشد تولید در آبان میتواند زمینهساز بهبود پایدارتر فروش در ماههای آینده باشد.
در بخش فروش، تصویر صنعت پیویسی ترکیبی از بهبود ماهانه و ضعف در مقایسه سالانه را نشان میدهد. مجموع فروش صنعت در آبان ۱۴۰۴ به ۱۳هزار و ۴۵۰ تن رسیده است؛ رقمی که نسبت به مهر ۱۴۰۴ رشد قابلتوجه ۲۵درصدی را ثبت کرده و نشاندهنده بازگشت تقاضا در بازار داخلی است. با این حال، این عدد در مقایسه با آبان ۱۴۰۳ که فروش صنعت به ۱۴هزار و ۶۵۲ تن رسیده بود، همچنان ۸درصد پایینتر قرار دارد.
نکته مهم در ساختار فروش آبان، حذف کامل صادرات است. درحالیکه در آبان ۱۴۰۳ حدود هزار و ۳۱۲ تن از فروش صنعت به صادرات اختصاص داشت، در آبان ۱۴۰۴ صادرات به صفر رسیده است. این موضوع باعث شده وزن فروش داخلی در ترکیب فروش صنعت افزایش یابد و کل فروش به طور کامل متکی بر بازار داخل باشد. فروش داخلی صنعت در آبان امسال به ۱۳هزار و ۴۵۰ تن رسیده که نسبت به مهر رشد ۲۵درصدی و نسبت به آبان سال قبل رشد محدود یک درصدی را نشان میدهد.
با وجود این عقبماندگی مقداری در فروش کل، بررسی ارقام درآمدی تصویر متفاوتی ارائه میدهد. ارزش فروش کل صنعت پیویسی در آبان ۱۴۰۴ به ۸۳۴میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به مهر ۱۴۰۴ رشد ۳۵درصدی و نسبت به آبان ۱۴۰۳ افزایش ۴۲درصدی را ثبت کرده است. این در حالی است که ارزش فروش کل صنعت در آبان سال قبل ۵۸۹میلیارد تومان بود. درآمد حاصل از فروش داخلی نیز نقش اصلی را در این رشد ایفا کرده است. ارزش فروش داخلی صنعت از ۵۳۸میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۳به ۸۳۴میلیارد تومان در آبان ۱۴۰۴ رسیده و رشد ۵۵درصدی را تجربه کرده است. این رشد چشمگیر، در شرایطی رخ داده که حجم فروش داخلی تغییر محسوسی نسبت به سال قبل نداشته و عامل اصلی آن افزایش نرخهای فروش بوده است.
مجموع دادههای تولید، فروش و درآمد صنعت پیویسی نشان میدهد آبان ۱۴۰۴ برای این صنعت ماهی رو به بهبود بوده است. از یک سو، رشد تولید نسبت به ماه قبل و سال قبل نشان میدهد بخش عرضه در وضعیت باثباتتری قرار گرفته و توان پاسخگویی به تقاضا را دارد. از سوی دیگر، هرچند حجم فروش کل هنوز به سطح آبان سال گذشته بازنگشته و حذف صادرات فشار خود را بر مقدار فروش حفظ کرده، اما افزایش قیمتها باعث شده درآمد صنعت مسیر صعودی را در پیش بگیرد.
در صورت تداوم روند افزایشی تولید و بازگشت تدریجی صادرات، میتوان انتظار داشت که در ماههای آینده، شکاف مقداری فروش نیز کاهش یابد و صنعت پیویسی وارد فاز متعادلتری از رشد همزمان تولید، فروش و درآمد شود.
تجارت جهانی پیویسی
بازار جهانی پیویسی بازاری متمرکز اما بهشدت رقابتی است. در حال حاضر، چین بزرگترین تولیدکننده پیویسی در جهان محسوب میشود و سهمی قابلتوجه از ظرفیت تولید جهانی را در اختیار دارد. توسعه سریع صنایع پاییندستی، پروژههای گسترده زیرساختی و دسترسی به خوراک ارزان، چین را به قطب اصلی این محصول تبدیل کرده است. پس از چین، ایالات متحده جایگاه مهمی در تولید و صادرات پیویسی دارد؛ کشوری که با تکیه بر مزیت گاز شیل، توانسته هزینه تولید اتیلن را کاهش داده و سهم خود در بازارهای صادراتی را افزایش دهد.
در کنار این دو بازیگر اصلی، شرکتها و کشورهایی مانند ژاپن، تایوان، کرهجنوبی و برخی کشورهای اروپایی از جمله آلمان و بریتانیا نیز نقش مهمی در عرضه پیویسی ایفا میکنند. شرکتهایی نظیر شیناتسو کمیکال، وستلیک، فورموسا پلاستیکس و اینیوس، از بزرگترین تولیدکنندگان جهانی پیویسی به شمار میروند که بخش قابلتوجهی از تجارت این محصول را در اختیار دارند. در سمت تقاضا، کشورهای در حال توسعه بیشترین وابستگی را به واردات پیویسی دارند. هند یکی از بزرگترین واردکنندگان این محصول است؛ کشوری که رشد سریع ساختوساز و توسعه شهری، مصرف پیویسی را بهشدت افزایش داده اما ظرفیت داخلی آن پاسخگوی نیاز بازار نیست. ترکیه، ویتنام، برزیل و برخی کشورهای خاورمیانه و آفریقا نیز در زمره واردکنندگان بزرگ پیویسی قرار دارند.
روندهای جهانی نشان میدهد تجارت پیویسی بهشدت تحتتاثیر سیاستهای زیستمحیطی، نوسانات قیمت انرژی و تغییر مسیر سرمایهگذاریهای زیرساختی قرار دارد. در سالهای اخیر، فشار برای کاهش انتشار کربن و توسعه فناوریهای بازیافت، تولیدکنندگان پیویسی را به سمت اصلاح فرآیندها و استفاده از روشهای پایدارتر سوق داده است. با این حال، تقاضای پایدار از سوی بخش ساختمان و صنایع پزشکی، همچنان چشمانداز بازار این محصول را مثبت نگه داشته است.
در مجموع، پیویسی نهتنها یک محصول پتروشیمی، بلکه یک کالای راهبردی در اقتصاد جهانی به شمار میرود؛ کالایی که از زنجیره بالادستی نفت و گاز آغاز میشود و تا زندگی روزمره مصرفکنندگان در سراسر جهان امتداد پیدا میکند.
