ترندها و عوامل غیرقابل پیشبینی ۵ حوزه کسبوکار در سال جدید بررسی شد
شرکتهای پیشرو در ۲۰۲۶
در سوی دیگر، داروسازی با انفجار تقاضا برای داروهای کاهش وزن، شاهد یکی از بزرگترین جابهجاییهای ارزش بازار در دهههای اخیر بوده است؛ بازاری که همزمان با ورود رقبای جدید و نسخههای ژنریک، به میدان رقابتی نفسگیر بدل میشود. رسانه و سرگرمی نیز زیر سایه هوش مصنوعی، با پرسشهایی بنیادین درباره مالکیت، خلاقیت و آینده مشاغل هنری روبهرو است. این گزارش راهنمایی است برای درک اینکه سرمایه، قدرت و نوآوری در سال جدید به کدام سو حرکت میکنند و چه نیروهایی شکلدهنده تجارت جهانی خواهند بود؟
شرکتها در صنایع دفاعی
به دلیل افزایش هزینههای نظامی از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، قیمت سهام و درآمدهای دفاعی در سطح جهان جهش یافته است. طبق دادههای جدید «موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم» (SIPRI)، ۱۰۰ شرکت برتر دفاعی جهان در سال ۲۰۲۴ رکورد ۶۷۹میلیارد دلار درآمد را ثبت کردند و این روند در سال ۲۰۲۵ هم ادامه یافت. اینکه درآمدهای این صنعت میتواند به رشد سرسامآور خود ادامه دهد یا نه، تا حد زیادی به امکان توافق روسیه و اوکراین بستگی دارد. با این حال، مدیران این صنعت معتقدند حتی در صورت پایان درگیری، روند افزایش هزینههای نظامی و تقاضا برای تسلیحات پابرجا خواهد ماند. اعضای ناتو متعهد شدهاند در دهه آینده هزینههای دفاعی خود را به ۵درصد تولید ناخالص داخلی برسانند. تقاضا برای تکنولوژیهای نوین، از جمله پهپاد، ماهوارههای نظامی و امنیت فضایی، همچنان محرک رشد خواهد بود.
شرکت آلمانی «راینمتال» (Rheinmetall) با ۱۳۶ سال قدمت، سریعترین رشد را در میان غولهای دفاعی جهان دارد و در مسلحسازی مجدد اروپا به بازیگری کلیدی تبدیل شده است. آرمین پاپرگر، مدیرعامل این شرکت، مصمم است این سازنده مهمات و خودروهای زرهی را به رقیب پیمانکاران بزرگ آمریکایی تبدیل کند. پاپرگر در نوامبر اعلام کرد که انتظار میرود فروش راینمتال در سال ۲۰۳۰ به ۵۰میلیارد یورو برسد؛ یعنی ۵ برابر رقمی که در سال ۲۰۲۴ گزارش شده بود.
شرکتها در بانکداری
انتظار میرود دولت آمریکا رویکرد بسیار منعطفتری را در قبال مقررات بانکی اتخاذ کند. تسهیل الزامات سرمایهای، سلطه بانکهای بزرگ والاستریت را تثبیت میکند و توان آنها را برای تامین مالی سرمایهگذاریهای عظیم در هوش مصنوعی و مراکز داده افزایش میدهد.
پرسش کلیدی برای سایر مراکز مالی این است که آیا آنها هم در این موج مقرراتزدایی شرکت خواهند کرد یا قوانین سختگیرانهتر خود را حفظ میکنند. درست است که این قوانین محافظت بیشتری در برابر شوکهای اقتصادی ایجاد میکنند، اما رقابت با ایالات متحده را هم دشوارتر میسازند.
بانک مرکزی بریتانیا همچون آمریکا در ماه دسامبر الزامات سرمایهای بانکهای این کشور را کاهش داد. بانک مرکزی اروپا هم اعلام کرده که قوانین بانکی را ساده خواهد کرد، اما به نظر تحلیلگران و سرمایهگذاران، در حد و اندازه آمریکا و بریتانیا نخواهد بود.
یکی از وامدهندگانی که بهشدت به تسهیل مقررات امید بسته، بانک «یوبیاس» (UBS) سوئیس است، آن هم در شرایطی که دولت سوئیس پیشنهاد افزایش چشمگیر الزامات سرمایهای این بانک را مطرح کرده است. یوبیاس اعلام کرده این افزایش چنان سنگین است که به توانایی رقابت جهانی آن آسیب میزند و در صورت عدم تعدیل اصلاحات، ممکن است دفتر مرکزی خود را از سوییس خارج کند.
شرکتها در حوزه تکنولوژی
در سال ۲۰۲۶ «درآمدزایی» در اولویت خواهد بود، چون صبر سرمایهگذاران برای بازگشت سرمایه از صدهامیلیارد دلاری که صرف مراکز داده هوش مصنوعی شده، رو به اتمام است. در نتیجه، شکاف بین برندگان و بازندگان اولیه بسیار عمیقتر خواهد شد. بازارها دیگر به هر پروژهای که صرفا برچسب «هوش مصنوعی» را دارد، نقدینگی تزریق نخواهند کرد. در عوض ارزش شرکتهایی که نتایج ملموسی داشته باشند، رشد سرسامآوری خواهد داشت.
مهمترین نقطه عطف درآمدی سال این است که OpenAI قصد دارد با راهاندازی کسبوکار تبلیغاتی خود، از پایگاه کاربران عظیم ۱میلیارد نفریاش کسب درآمد کند. در مقابل، «عاملین هوشمند خرید شخصی» (AI personal shopping agents) که نسل جدید دستیاران هوشمند دیجیتالی هستند، به دلیل مقاومت شرکتهایی مثل آمازون موفقیت چندانی در بازار تجارت الکترونیک کسب نخواهند کرد.
احتمالا روند پذیرش هوش مصنوعی از سوی کسبوکارها همینطور محتاطانه پیش برود، چون شرکتها همچنان در حال آزمایش کاربردها و بازطراحی فرآیندهای خود برای بهرهبرداری کامل از این تکنولوژی هستند. با این حال، تا پایان سال شرکتهای انگشتشماری در حوزههایی مثل بازاریابی و خدمات مشتریان رشد جهشی خواهند داشت.
اگر همانطور که از شواهد پیداست، تیم کوک در سال ۲۰۲۶ از مدیرعاملی اپل کنارهگیری کند، پایان یکی از موفقترین دوران مدیریت در دنیای مدرن کسب و کار رقم میخورد. در شرایطی که این شرکت باید مسیر خود را در میان ظهور انواع گجتهای هوش مصنوعی پیدا کند، بحثهای زیادی حول مدیر مورد نیاز اپل وجود دارد. آیا اپل میتواند جایگاهش را به عنوان قطبنمای صنعت در تعریف آینده سختافزارهای مصرفی حفظ کند؟ آیا میتواند به جای کسب درآمد از تکنولوژی شرکتهای ثالث که به پایگاه کاربری عظیمش متکی هستند، در گجتهای خود کاربردهای جذابی برای هوش مصنوعی ابداع کند؟
شرکتها در صنعت دارو
تقاضا برای داروهای کاهش وزن، صنعت دارو را دگرگون کرده است. ارزش شرکت «الی لیلی» (Eli Lilly)، یکی از بزرگترین و قدیمیترین شرکتهای داروسازی جهان، در سال 2025 به ۱ تریلیون دلار رسید. شرکتهای فایزر و نووو نوردیسک، یکی از بزرگترین نبردهای تملک سال را رقم زدند تا بتوانند شرکت بیوتکنولوژی متسرا (Metsera) را که بر درمان چاقی متمرکز است، تصاحب کنند و در نهایت فایزر پیروز این نبرد شد.
نوآوری در درمان سرطان و تولید داروهای بیماریهای خاص در سال ۲۰۲۶ هم ادامه خواهد یافت، اما داروهای کاهش وزن موتور محرک اصلی رشد بخش داروسازی باقی میماند. با توجه به اینکه هر دو شرکت الی لیلی و نووو نوردیسک در حال توسعه قرصهای کاهش وزن هستند، انتظار میرود درمانهای جدید ضد چاقی که در سال ۲۰۲۶ عرضه میشوند، بازار را بیش از پیش گسترش دهند.
قدرت اوزمپیک (Ozempic)، داروی دیابت شرکت نووو نوردیسک در کاهش وزن، جهان را مبهوت کرد. موفقیت این دارو باعث شد نووو نوردیسک در سه سال گذشته، ارزشمندترین شرکت اروپا از نظر ارزش بازار باشد، هرچند لیلی رقیب آمریکاییاش، سال 2025 برتری این شرکت را در حوزه داروهای کاهش وزن متزلزل کرد و سقوط ارزش سهام نووو نوردیسک در ماه مه منجر به برکناری مدیرعامل آن شد.
نووو نوردیسک یکسوم بازار ۸۰میلیارد دلاری داروهای دیابت و نیمی از بازار ۱۵میلیارد دلاری انسولین را در اختیار دارد. با پیر شدن جمعیت و افزایش نرخ چاقی، این شرکت شانس خوبی دارد که بتواند بازیکنی کلیدی باقی بماند، اما با وجود پسرفتهای اخیر، سرمایهگذاران امسال به شدت این شرکت را تحتنظر میگیرند تا ببینند میتواند شتاب خود را بازیابد یا ارزش سهامش به روند نزولی خود ادامه خواهد داد یا نه. در حال حاضر بازار چاقی تحت سلطه نووو نوردیسک و لیلی است، اما رقبا در راهند. فایزر علاوه بر خرید متسرا، اخیرا قراردادی با یکی از شرکتهای تابعه شانگهای فوسان، غول داروسازی چینی، امضا کرده است.
همزمان، شرکت داروسازی ساندوز (Sandoz) که تولیدکننده داروهای ژنریک است، اعلام کرده انتظار دارد در نیمه نخست ۲۰۲۶ تاییدیه یک داروی کاهش وزن را در کانادا که دومین بازار بزرگ اوزمپیک به حساب میرود، دریافت کند (داروی ژنریک شکل عمومی و بدون برند یک داروست که دقیقا همان مواد موثر و کیفیت و اثر درمانی داروی اصلی را دارد، اما معمولا با نام علمیاش شناخته میشود و بسیار ارزانتر است). در چین هم حدود 10شرکت سرگرم آمادهسازی برای عرضه نسخههای ژنریک داروهای کاهش وزن هستند. با تشدید رقابت و ظهور نسخههای ژنریک، فشار بر قیمتگذاری افزایش خواهد یافت. حالا پرسش سال ۲۰۲۶ این است که آیا اشتیاق سرمایهگذاران به تجارت چاقی فروکش خواهد کرد؟
شرکتها در حوزه رسانه
در سال ۲۰۲۵، ترانههای ساختهشده توسط هوش مصنوعی در صدر جدول فروش دیجیتال مجله معتبر «بیلبورد» قرار گرفتند. این موفقیتها علاوه بر پرسشهایی درباره ارزش و معنای هنر اصیل، نگرانیهایی را درباره نحوه آموزش برنامههای هوش مصنوعی و سرنوشت درآمد هنرمندان برمیانگیزد. موسسه خدمات مالی مورگان استنلی در گزارشی اعلام کرد که ابهام بزرگی درباره قوانین کپیرایت و مرز میان «استفاده منصفانه» از هوش مصنوعی مولد و نقض کپیرایت وجود دارد. اسپاتیفای به عنوان بزرگترین پلتفرم پخش موسیقی جهان، در خط مقدم این بحثها خواهد بود. یک پرسش کلیدی این است که آیا سیل موسیقیهای هوش مصنوعی باعث تفرقه بین شنوندگان خواهد شد یا خیر.
در جریان اعتصابات نویسندگان و بازیگران در سال ۲۰۲۳کههالیوود را به مدت ۶ ماه به تعطیلی کشاند، هوش مصنوعی به علت اصلی درگیری و بنبست در مذاکرات تبدیل شد. اکنون اتحادیههایهالیوود برای مذاکرات جدید در سال ۲۰۲۶ آماده میشوند و انتظار میرود محور گفتوگوها حول حفاظت از مشاغل در برابر استفاده از هوش مصنوعی باشد. تحلیلگران مورگان استنلی میگویند از آنجایی که نقش هوش مصنوعی در فرآیندهای خلاقانه، چالشبرانگیزتر از یک دهه گذشته شده است، ممکن است اقدامات صنفی بیشتری رخ دهد و در آن صورت تولیدات با تاخیرهای احتمالی مواجه میشوند.
