انقلاب پهپادی در شرق

اما این حمله صرفا یک رویداد نظامی دیگر در تقویم جنگ نیست. به نوشته نیویورک‌تایمز، اوکراین به یکی از مهم‌ترین میدان‌های آزمایش جنگ مدرن در جهان تبدیل شده است؛ جایی که پهپادها و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، نقش فزاینده‌ای در تعیین سرنوشت نبردها یافته‌اند. پهپادهایی که دیگر تنها با هدایت مستقیم انسان عمل نمی‌کنند و در برخی موارد قادرند پس از شناسایی هدف، بدون ارتباط رادیویی با اپراتور، مسیر خود را اصلاح و حمله را کامل کنند.

گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد این تحول، پاسخی مستقیم به شرایط جنگی بوده است. با گسترش سامانه‌های جنگ الکترونیک روسیه و ایجاد اختلال گسترده در ارتباطات، پهپادهای متعارف به‌راحتی از کار می‌افتادند. به همین دلیل، اوکراین با حمایت شبکه‌ای از شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاران غربی، به‌سرعت به سمت توسعه سامانه‌هایی حرکت کرده که بتوانند در مرحله نهایی حمله، مستقل از کنترل انسانی عمل کنند. در سوی دیگر، روسیه نیز تلاش کرده از این رقابت عقب نماند. بررسی پهپادهای ساقط‌شده روسی، به گفته کارشناسانی که با نیویورک‌تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، نشان می‌دهد مسکو نیز در حال افزودن قابلیت‌های هوش مصنوعی به تسلیحات بدون‌سرنشین خود است؛ روندی که به تعبیر مقام‌های اوکراینی، آغاز یک مسابقه تسلیحاتی جدید با سرعتی بی‌سابقه است.

در کنار کارآیی نظامی، این تحولات پرسش‌های جدی اخلاقی و حقوقی را نیز برانگیخته است. تحلیلگران و فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که واگذاری بخشی از تصمیم مرگ و زندگی به الگوریتم‌ها، مرز مسوولیت انسانی در جنگ را تضعیف می‌کند و خطر تلفات غیرنظامی را افزایش می‌دهد؛ نگرانی‌ای که حتی برخی از مهندسان فعال در این پروژه‌ها نیز به آن اذعان کرده‌اند. در نهایت، حمله اخیر به کی‌یف که خبر آن را رویترز مخابره کرد، تنها یک نمونه از واقعیتی گسترده‌تر است: جنگی که با تانک و توپ آغاز شد، اکنون به نبرد پهپادها، داده‌ها و الگوریتم‌ها رسیده است. تحولی که نه‌تنها سرنوشت اوکراین، بلکه آینده جنگ‌های مدرن و توازن قدرت در جهان را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد.